Help! Waarom Val Ik Niet Af?

Deze tekst komt uit Kickstart, geschreven door Lisa Steltenpool

Leestijd: 6 minuten

Waarom val ik niet af? Dit is iets wat veel mensen die willen afvallen zich afvragen. De eerste stap is om heel kritisch te kijken naar je eigen eetpatroon. Want soms eet je meer calorieën dan je bewust bent. Dit leg ik graag uit aan de hand van één van mijn favoriete tv-programma’s. Namelijk de Britse serie Secret Eaters.

Secret Eaters

In dit programma worden deelnemers een week lang streng in de gaten gehouden met geheime camera’s in huis en detectives die ze in elke stap achtervolgen. De deelnemers in dit programma lijden aan overgewicht en hebben werkelijk geen enkel idee hoe het komt dat de kilo’s eraan vliegen. Zo worden ook de vriendinnen Faye (120 kg) en Laura (96 kg) gevolgd. Beiden eten naar eigen zeggen hartstikke gezond en gevarieerd, met veel groenten en zelfgekookte maaltijden. Ook sporten ze intensief en letten ze altijd op de lijn. Het is onbegrijpelijk hoe hun collega’s zoveel kunnen eten en tóch slank blijven. Faye en Laura staan voor een groot raadsel: hoe kan het toch dat ze beiden obese zijn?

Secret.Eaters.S03E01

De jonge vrouwen vullen aan de start van het programma een eetdagboekje in dat door een diëtiste beoordeeld wordt. Hieruit blijkt dat Laura dagelijks 2000 kilocalorieën eet en Faye 1400 kilocalorieën. Beiden zouden met deze energie-inname moeten afvallen in plaats van in rap tempo in vetmassa aankomen. Om een gewicht van 100 kilo of meer te handhaven heeft een lichaam namelijk veel meer energie nodig dan de gemiddelde vrouw met 30 kilo minder lichaamsvet. Zijn de gewichtsproblemen dan toch erfelijk? Hebben ze beiden een vertraagde schildklier?

De confrontatie

Na een week intensief te zijn gevolgd, waarbij elke hap geregistreerd en berekend werd, worden de vriendinnen geconfronteerd met de harde bewijzen. Op een lange tafel staat al het eten van de afgelopen week uitgestald en er is beeldmateriaal over geheim snaaigedrag vastgelegd. Het blijkt dat de dames onbewust meer aten dan gedacht. Zo luncht Faye graag met een grote jacket potato (een grote gepofte aardappel) belegd met vette toppings zoals geraspte kaas en crème fraîche waardoor haar dagelijkse lunch alleen al 1150 kilocalorieën telde. Ook dankzij alcohol stroomden de calorieën naar binnen. Tijdens een halloweenfeestje goot Faye 2760 kilocalorieën achterover. Dat zijn flink wat cocktails en wijn, maar niet gek als je beseft dat alcoholische dranken evenveel calorieën bevatten als volle chocolademelk.

Faye omschreef zichzelf als geen grote drinker, maar gemiddeld dronk ze in die week 1240 kilocalorieën aan alcohol per dag! Deze hoeveelheid calorieën staan gelijk aan 23 Oreo-koekjes of acht plakken cake. Dat verklaarde ineens waarom de kilo’s er zo snel aankwamen. Ook Laura had haar zwakke plek: zoetigheid. Dagelijks at ze 700 kcal aan snoep en andere zoete snacks. Dit zijn evenveel calorieën als een volledige avondmaaltijd! Eindscore? Faye at maar liefst drie keer meer calorieën dan ze dacht! Gemiddeld kwam ze uit op 4100 kilocalorieën: het dubbele van wat een gemiddelde vrouw nodig heeft. Laura bleek gemiddeld 3000 kcal per dag te eten: alsnog 50 procent meer kcal dan ze dacht. Het mysterie achter de pondjes bleken te grote porties, vele glazen alcohol, veel snacken en vette extra’s zoals kaas en mayo. Dit zijn vaak de belangrijkste redenen dat mensen in de breedte groeien.

quote kickstart

Dit is natuurlijk een iets wat extreem voorbeeld. Je zult nu waarschijnlijk denken: maar zoveel als zij eten en drinken doe ik echt niet. Nou, je hoeft helemaal niet veel te eten om te dik te worden. Dagelijks een beetje te veel calorieën is na een jaar al snel drie extra kilo’s op de weegschaal. Om te meten of je te veel of te weinig calorieën binnenkrijgt kun je kijken naar je lichaamsgewicht. Het is heel simpel: ben je aangekomen? Dan heb je meer gegeten dan je lichaam heeft verbrand aan calorieën.

Etende zombies

Als ik jou vraag waaróm je eet is de kans groot dat je zegt: ‘Omdat ik honger heb.’ Klinkt logisch, want fysiologisch gezien zou dat ook de enige reden moeten zijn. Maar als we altijd alleen zouden eten om onze honger te stillen zou nooit de helft van de volwassen Nederlanders te dik zijn. Het lichaam zou al veel eerder signalen geven om te minderen met eten. Uit onderzoek blijkt dat fysieke honger zelden de reden is om te gaan eten. In een onderzoek bij proefpersonen met een ernstige geheugenstoornis bleek dat niet fysieke honger, maar herinnering essentieel is. Deze proefpersonen waren binnen enkele minuten vergeten dat ze hadden gegeten. Nadat ze een volledige maaltijd op hadden kregen ze tien minuten later opnieuw te horen dat het etenstijd was. In totaal aten de proefpersonen drie volledige maaltijden in twee uur tijd omdat ze zich niet konden herinneren dat ze al gegeten hadden. Het blijkt dat hoe beter je je vorige maaltijd kunt herinneren, des te voller je zit. Aandacht voor alles wat je in je mond stopt is dan ook heel belangrijk om overeten en snacken te voorkomen.

kader kickstart

Naast herinnering spelen ook andere factoren een rol, zoals tijdstip. Op werk heb je standaard lunch om 12:00 uur of je gaat om 18:00 uur avondeten met je gezin. Ook eten zien of ruiken zijn typische aanleidingen om te gaan eten. Zo kan de geur van versgebakken brood je de bakkerij inlokken en de open zak drop in de auto je speekselklieren activeren. En bij sociale situaties kan je door groepsdruk of gewoonte snel eten aannemen zonder dat je lichaam energie nodig heeft. Zo is taart afslaan van een jarige collega ongewenst en ach, we hebben iets te vieren! En zo gaat het de dag erna weer als er bij de vrijdagmiddagborrel gefrituurde hapjes voorbijkomen. Het is weekend, dus iets lekkers mag wel weer. Je zult op dat soort momenten ongetwijfeld zin hebben om te eten en dat hoeft ook niet tot problemen te leiden. Het is wel handig om je bewust te worden van het feit dat het niet altijd honger is wat je voelt. Bij honger zijn het hormonen zoals grehline (hongerhormoon) en leptine (verzadigingshormoon) die je aansturen om te beginnen en te stoppen met eten. Meestal stoppen we niet met eten als we ‘vol’ zitten, maar worden we beïnvloed door onze omgeving. Zo stoppen we vaak met eten als ons bord leeg is, er geen chips meer in de zak zit of wanneer onze tafelgasten het bestek neerleggen. Interne signalen beseffen we vaak niet of negeren we.

Heb je wel echt honger?

Er is een tweede type honger dat verklaart waarom we tóch hunkeren naar een dessert terwijl we eigenlijk best vol zitten na het avondeten. Dit type honger wordt hedonische honger genoemd en hierbij draait het om genot en niet om calorieën en nutriënten. Je kunt hedonische honger herkennen aan het zin hebben in iets specifieks. Dit is vaak zoet en vetrijk (vanillecake of karamelchocolade) en zelden iets gezonds als een appel of komkommer. Echte honger is aspecifiek: je eet liever een kale krentenbol dan helemaal niks. Bij hedonische honger levert een appel niet genoeg genot tenzij de appel verwerkt is in een appeltaart.

Stel jezelf de volgende keer als je ‘honger’ hebt eens de volgende vragen:

  • Waar heb ik nu zin in?
  • Heb ik nu genoeg honger om een appel te eten?
  • Hoelang geleden was mijn laatste maaltijd?
  • Voel ik de honger echt in mijn maag?

Succes!

Op zoek naar meer inspiratie?

Mijn e-book Kickstart staat boordevol informatie over gezond eten, mét meer dan 65 plantaardige recepten!


Leave Comment


Your Name *
Your Email *
Your Website
Comment *